Τρίτη, 27 Μαΐου 2008

Χ. Οι περιπέτειες της Τέχνης



Χ έγκελ:
Η επιστροφή του Πνεύματος...
στον Εαυτό του,
μέσω της διαδικασίας της Τέχνης.

Το Πνεύμα είναι μια αόρατη δύναμη,που κινεί την ιστορία.Η καταγραφή της ιστορίας ,δεν είναι τίποτα άλλο
παρά η καταγραφή των περιπετειών του πνεύματος,
στην προσπάθεια του να πετύχει τον τελικό σκοπό του,
που είναι η επιστροφή στον εαυτό του.

Το πνεύμα στην αρχή ήταν ελεύθερο,αυτάρκες
και δεν εξαρτιόταν από κανένα άλλο παράγοντα .
Πριν ξεκινήσει την ιστορική διαδρομή του
ήταν συγκεντρωμένο στον εαυτό του.
Στην συνέχεια εξέπεσε από τον εαυτό του στην κατάσταση της ύλης.
Άρχισε να υπάρχει για κάτι άλλο διαφορετικό από τον εαυτό του,
την ύλη ,και να δεσμεύεται από αυτήν.
Έτσι έχασε την ελευθερία του.

Από το σημείο αυτό θέτει σαν στόχο να επιστρέψει στον εαυτό του
και να αποκτήσει ξανά την ελευθερία του.
Η ιστορία περιγράφει την προσπάθεια του πνεύματος να ξαναβρεί τον εαυτό του.
Είναι η αποτύπωση των διαφόρων φάσεων της πορείας του πνεύματος
προς την ελευθερία του.
Ένα από αυτά τα στάδια από τα οποία είναι υποχρεωμένο να διέλθει το Πνεύμα
προκειμένου να επιτύχει την απελευθέρωση του, είναι η τέχνη.

Η απελευθέρωση του πνεύματος ,μέσω της τέχνης είναι κλιμακωτή.
Θα χρειαστεί κατά την πορεία του προς την Ελευθερία
να περάσει από διαδοχικά τρία στάδια:
Πρώτα από την συμβολική μορφή της τέχνης,
έπειτα από την κλασσική μορφή της
και τέλος από την ρομαντική μορφή της.
Σε καθένα από τα στάδια αυτά της τέχνης ,
η σχέση της μορφής του καλλιτέχνη και του περιεχομένου του,
της ιδέας που εκφράζει αυτό, μέσω της μορφής του ορίζεται διαφορετικά.
Στην συμβολική μορφή, η σχέση της μορφής του καλλιτεχνήματος
ως προς την ιδέα είναι εξωτερική.
Στα έργα που υπάγονται στην κλασσική τέχνη
η σχέση που υφίσταται μεταξύ της μορφής και του περιεχομένου
είναι εσωτερική και αυτοδύναμη.
Μπορεί στα έργα της κλασσικής τέχνης να επιτυγχάνεται
η τέλεια αρμονία του περιεχομένου με την μορφή
και ένας μεγάλος βαθμός ελευθερίας που αυτά εκφράζουν,
αλλά η ιδέα δεν παύει να δεσμεύεται από την εναρμόνιση της
με την μορφή του καλλιτεχνήματος.

Η διασάλευση της αρμονικής συνύπαρξης μορφής και περιεχομένου
σημειώνεται στο πλαίσιο της ρομαντικής εποχής.
Με την ανατροπή της κλασσικής αρμονίας και την αντικατάσταση της
από την ανταρσία της ιδέας απελευθερώνεται
η εσωτερική ζωή της ομορφιάς και μπορεί να κυματίζει αδέσμευτα.
Ιεραρχεί τα αντιπροσωπευτικά είδη τέχνης, ο Χέγκελ, σε δύο κατηγορίες:
Τις κατώτερες και τις ανώτερες,
με κριτήρια την απόσταση από τον υλικό κόσμο,
την πνευματικότητα τους, τον βαθμό ελευθερίας
που παρέχουν στην ιδέα , την οποία εκφράζουν.
Αναφέρεται σε πέντε αντιπροσωπευτικά είδη τέχνης.
Την αρχιτεκτονική, την γλυπτική, την ζωγραφική, την μουσική και την ποίηση.

Η αρχιτεκτονική αποτελεί το αντιπροσωπευτικό είδος τέχνη της συμβολικής μορφής,
η γλυπτική είναι η έκφραση της κλασικής μορφής ΄τέχνης
Η ζωγραφική, η μουσική και η ποίηση υπερέχουν πνευματικά
έναντι της αρχιτεκτονικής και της γλυπτικής.
Συγκροτούν τα αντιπροσωπευτικά είδη της ρομαντικής τέχνης.
Εδώ το Πνεύμα έχει εξασφαλίσει ένα μεγαλύτερο βαθμό ελευθερίας
από το συμβολικό και το κλασικό.

Η ανωτερότητα αποδεικνύεται από το γεγονός ότι για να εκφραστούν
χρειάζεται λιγότερο χώρο από τις προηγούμενες.
Η μουσική παρατηρεί ο Χέγκελ, δεν χρησιμοποιεί καθόλου χώρο.
Οι αισθήσεις μέσω των οποίων μπορούμε να συλλάβουμε τις ιδιότητες του χώρου
είναι η όραση και η αφή.
Την μουσική δεν μπορούμε να την δούμε και να την αγγίξουμε
Η μουσική είναι η τέχνη της ακοής , που δεν έχει σχέση με τον χώρο.

Εκείνη όμως που έχει την μεγαλύτερη,
την μέγιστη πνευματικότητα απ’όλες είναι
η ποίηση .

Είναι η τέχνη του πνεύματος, που έχει καταστεί ελεύθερο
και δεν εξαρτάται από τα υλικά στοιχεία για την πραγματοποίησή του.
Τα εκφραστικά μέσα που μεταχειρίζεται η ποίηση είναι λέξεις ,
οι οποίες είναι συνυφασμένες με την σκέψη μας.
Λέξεις που χωρίς την παρουσία του Πνεύματος είναι αδύνατες
γιατί΄είναι άνευ νοήματοςΧάρι στην ποίηση το πνεύμα αποκτά το μέγιστο βαθμό της ελευθερίας του,
όχι όμως και την απόλυτη ελευθερία του.

Το πνεύμα μπορεί να φθάσει στην απόλυτη ελευθερία του
μέσα από άλλες εκδηλώσεις του πολιτισμού, των οποίων τα μέσα
σε αντίθεση με εκείνων της τέχνης δεν είναι αισθητά
και επομένως δεν ανήκουν στο εμπειρικό κόσμο της φύσης.
Τέτοιες εκδηλώσεις θεωρεί ο Χέγκελ πρώτα την θρησκεία και την φιλοσοφία μετά ,
η οποία χάρις στον αφηρημένα λογισμό της
είναι εκείνη που μπορεί να οδηγήσει το Πνεύμα να επιτύχει τον ύψιστο στόχο του,
την απόλυτη ελευθερία ,
που αποτελεί και το έσχατο στόχο της ιστορίας

Ποιά είναι η μεγαλύτερη τέχνη;

Τεχνογράφος της Λάϊον
21ος Αιών

1 σχόλιο:

  1. Δεν θέλει καν ερώτημα. Η ΠΟΙΗΣΗ!
    Ολες οι τέχνες ενυπάρχουν στην ποίηση. Μου θύμισες ένα παλιό μου ποιήμα.

    H μητέρα του Κόσμου

    Κανείς δεν γνωρίζει διότι υπήρχε πριν αρχίσει ο Χρόνος
    αν γεννήθηκε ή ήρθε για να δώσει την γέννηση
    διαμορφωνόταν σε θήλυ στο αχανές Ουδέν
    η αρχαιότερη των Ουρανών και της Γης
    η φέρουσα την Μη Αρχή και το Μη Τέλος.

    Εκείνη που με απαράμιλλη χάρη
    τα νεφελώματα ύφαινε μειδιώντας
    κόκκους σκόνης κρατούσε στην φούχτα της
    μ’ένα φύσημα άστρα έφτιαχνε να θρέψει τα παιδιά της.

    Ανατέλλον φως την οδήγησε
    στο σημείο που όλα έμελλε να ξεκινήσουν
    στην πηγή όπου φλέβα χρυσών υδάτων ανέβλυσε
    και γεννήθηκε ο Ποταμός ο Ενας.

    Επουράνιος έρωτας
    είσαι φως
    σε λούζομαι .

    Κι'αγγίζοντας τον την ροή του δυνάμωσε
    κι’έκτοτε απλώνεται και διαχωρίζεται
    την γήινη σφαίρα κάλυψε
    γεννώντας τις θάλασσες και την ζωή.

    Εσύ το δροσερό νερό
    Σε πίνω και μέσα μου διαχέεσαι
    πληρούμαι.

    Κι’ήρθαν οι πρώτοι σύντροφοι
    ενδεδυμένοι με λευκούς χιτώνες και ταινίες χρυσές
    και κανείς δεν ξέρει από που ήρθαν
    παράλληλα με την κοίτη αμίλητοι να προχωρούν

    δεν ξέρω αν είχαν ακόμα γεννηθεί οι λέξεις
    ή απλά δεν χρειαζόταν
    γιατί η ομιλία του βλέμματος ήταν ειλικρινής και επαρκής
    ένα νεύμα αναγνώρισης και κανείς δεν καθυστέρησε

    ήξεραν πως να προχωρήσουν έπρεπε
    σ’αυτό που ταγμένοι ήταν, τον Σκοπό.

    Απ’την αρχή του χρόνου
    στο βράχο χαράζω
    σημάδια ανεξίτηλα .

    Κι’η προσέλευση συνεχίζεται, ακόμα έρχονται
    κάποιοι απόγονοι των Αρχικών αδελφών είναι
    και κάποιοι απλά έρχονται
    το μυστήριο της καταγωγής τους φέροντες
    καθώς ο ποταμός συνεχίζει αγνό χρυσάφι που ρέει ακόμα.

    Στιλπνή γαλήνη
    κι'εμείς θαλασσόξυλο
    ταξιδεύουμε.

    Και καμμία νερού αντήχηση ως τις μέρες μας δεν ακούγεται
    κι’οι μόνοι που για εκείνον γνωρίζουν
    είναι εκείνοι που το έζησαν στην Αρχή
    κι’εκείνοι που ον το νοιώθουν στις φλέβες τους
    Μύστες που ενίοτε συναντώνται και ποτέ για αυτό δεν μιλάνε
    δεμένοι με όρκο σιωπής άραγε
    ή απλά δεν θυμούνται ;

    Υπήρξε πριν την Αρχή του Χρόνου
    και είναι τόσο σταθερή κι’όμως εξελίσσεται
    τόσο στοργική ώστε το δώρο της ζωής να μας δίνει
    και τόσο απάνθρωπη ώστε να μας προσφέρει τον θάνατο
    τόσο γενναιόδωρη όμως που παγώνει τον αντίλαλο της στιγμής.

    Λέξεις που χαράζω στην άμμο
    ήρθε το επόμενο κύμα
    έζησαν δυό λεπτά αιωνιότητας .

    Η Μητέρα όλων μας
    σιωπηλή, μυστηριώδης κι’αόρατη
    τόσο ατελής αλλά και τόσο τέλεια.

    Δεν είμαι σίγουρη αν γνωρίζω το όνομα της
    ίσως είναι Δημιουργία ή η Ποίηση του Κόσμου.


    Αυτό είναι. Και πάω να το ξαναδουλέψω. Καλημέρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Γιατί δεν γίνεσαι η αλλαγή... που θέλεις να δεις στον κόσμο;